Mae Prosbectws Twf Rhanbarthol yn dangos sut y gall rhanbarthau arfordirol y DU sicrhau hwb economaidd gwerth biliynau o bunnoedd o fuddsoddiadau yn y gadwyn gyflenwi ynni gwynt ar y môr
Mae Prosbectws Twf Rhanbarthol a ryddhawyd heddiw (19/05/25) gan Gyngor y Diwydiant Ynni Gwynt ar y Môr (OWIC) ac Ystad y Goron yn nodi sut y gall rhanbarthau arfordirol ledled y wlad ehangu eu gweithgareddau mewn rhannau allweddol o gadwyn gyflenwi ynni gwynt ar y môr sy'n tyfu'n gyflym yn y DU. Byddai hyn yn creu ac yn cynnal 10,000 o swyddi newydd ychwanegol, ar ben y 100,000 a ddisgwylir eisoes yn y diwydiant, ac yn rhoi hwb i economi'r DU o dros £25 biliwn rhwng nawr a 2035.
Mae'r prosbectysau'n adeiladu ar Gynllun Twf Diwydiannol (IGP) y sector ar gyfer gwynt ar y môr, sy'n nodi blaenoriaethau cenedlaethol i wneud y mwyaf o dwf trwy gynhyrchu cydrannau allweddol fel tyrau tyrbinau, llafnau, sylfeini a cheblau, yn ogystal ag adeiladu a chynnal ffermydd gwynt ar y môr a darparu gwasanaethau gwerth uchel fel arolygu amgylcheddol. Mae porthladdoedd yn hanfodol i wneud y mwyaf o'r cyfleoedd a nodir yn y Cynllun Twf Diwydiannol ac fe'u hamlygir yn y prosbectysau, gan adlewyrchu eu rôl arwyddocaol wrth yrru datblygiad economaidd a diwydiannol.
Mae pob prosbectws wedi'i deilwra i "glwstwr" gwynt alltraeth penodol – rhanbarth arfordirol lle mae cwmnïau sy'n ymwneud â'r sector eisoes wedi'u crynhoi, a lle mae disgwyl y bydd cwmnïau eraill yn ymuno â nhw wrth i gadwyn gyflenwi'r diwydiant barhau i dyfu. Cychwynnwyd y syniad gan y clystyrau eu hunain yn fforwm clystyrau OWIC, ac maent i gyd wedi bod yn rhan o'r prosiect i lunio'r prosbectysau:
- Cynghrair Ynni Alltraeth (Gogledd Cymru a Gogledd Orllewin Lloegr)
- Clwstwr y Môr Celtaidd (De Cymru a De-orllewin Lloegr)
- Clwstwr EastWind (Dwyrain Lloegr)
- Clwstwr Ynni Gwynt Alltraeth Humber (Rhanbarth Humber)
- Clwstwr Arfordir Ynni (Gogledd-ddwyrain Lloegr)
- Y Clwstwr Ynni Glân (Yr Alban)
- Clwstwr Morwrol ac Alltraeth Gogledd Iwerddon (Gogledd Iwerddon)
Mae De-ddwyrain Lloegr hefyd wedi'i chynnwys yn y gwaith hwn, gan gydnabod ei alluoedd a'i chyfleoedd o ran ynni gwynt ar y môr. Mae'r prosbectws yn cynnwys dadansoddiadau manwl o'r rhanbarthau arfordirol sydd yn y sefyllfa orau i ymgymryd â phob gweithgaredd penodol a nodir yn y Cynllun Perthynas Gorfforaethol, gan gynnwys lle gallai'r DU adeiladu ar gyfleusterau presennol lle mae cydrannau enfawr fel llafnau a cheblau eisoes yn cael eu cynhyrchu ar raddfa fawr a'u hallforio ledled y byd.
Er enghraifft, mae gan glystyrau yn yr Humber, gogledd-ddwyrain Lloegr, Gogledd Iwerddon a'r Alban gyfleoedd i ganolbwyntio ar dechnoleg tyrbinau uwch gan gynnwys gweithgynhyrchu llafnau a thyrau tyrbinau , gan y byddai hyn yn ychwanegu hyd at £8bn i economi'r DU dros y deng mlynedd nesaf.
Mae saith clwstwr yn anelu at ddatblygu galluoedd newydd mewn sylfeini tyrbinau (gan gynnwys is-strwythurau enfawr ar gyfer gwynt alltraeth arnofiol), gan ychwanegu hyd at £12 biliwn rhwng nawr a 2035.
Mae pedwar clwstwr yn targedu'r ceblau a'r systemau trydanol sydd eu hangen i gyflawni ein huchelgeisiau ar gyfer ynni gwynt ar y môr, gan ychwanegu hyd at £3.4bn.
Mae cyfleoedd mawr mewn saith clwstwr i ehangu gweithgaredd gosod, gweithredu a chynnal a chadw ffermydd gwynt alltraeth , gwerth £2bn , a gallai pum clwstwr ddod yn ganolfannau ar gyfer gwasanaethau amgylcheddol gwerth £0.5b.
Canmolodd Helen K Thomas (RWE) a Stuart Barnes (EnBW) – cyd-gadeiryddion clwstwr The Offshore Energy Alliance (OEA) – waith y Prosbectws Twf Rhanbarthol a’r diffiniadau maen nhw’n eu cynnig ar gyfer rhanbarthau penodol o’r wlad:
“Mae’r gwaith a wnaed wedi tynnu sylw at y galluoedd unigryw sydd gan bob rhanbarth i’w cynnig i gyfle ynni gwynt alltraeth y DU. Yn ogystal ac yn hollbwysig, mae’n cysylltu gwaith trawiadol y Cynllun Twf Diwydiannol â’r canlyniadau y dylai pob clwstwr ymdrechu i’w cyflawni, er mwyn sicrhau ein bod ni i gyd yn chwarae ein rhan ym mecanweithiau ehangach llwyddiant. Ar gyfer rhanbarth OEA, mae ffocws ar dyfu swyddi, sgiliau a gallu mewn: Systemau a Cheblau Trydanol y Dyfodol, Gwasanaethau Amgylcheddol Clyfar, Gosod y Genhedlaeth Nesaf,
Gweithrediadau a Chynnal a Chadw a Datgomisiynu, Porthladdoedd a Sylfeini ac Is-strwythurau Diwydiannol. Mae'n bleser llwyr cyd-arwain y clwstwr hwn mewn rhanbarth nad yw'n ddieithr i wynt ar y môr ac sydd â llawer iawn i'w gynnig, os gallwn gyda'n gilydd gyflawni canfyddiadau'r prosbectws a'r hyn sydd ei angen ar gyfer cwmnïoedd cyhoeddus y DU.”
Dywedodd Dirprwy Brif Weithredwr RenewableUK, Jane Cooper, sy'n Gyfarwyddwr Cyngor y Diwydiant Ynni Gwynt ar y Môr (OWIC) :
“Mae’r prosbectysau hyn yn dangos yn fanwl sut y gall y DU sicrhau biliynau mewn buddsoddiad newydd mewn gweithgynhyrchu a gwasanaethu ynni gwynt ar y môr mewn lleoliadau allweddol ledled y wlad, gan adeiladu ar ein cryfderau a’n llwyddiannau hyd yn hyn, a rhoi eglurder i’r Llywodraeth a’r diwydiant. Gan weithio gydag Ystad y Goron a’r clystyrau, mae OWIC wedi gallu nodi pa gydrannau a gwasanaethau gwerth uchel sydd orau ar gyfer pob ardal. Mae llawer o’r clystyrau hyn eisoes yn cynnal ystod eang o gwmnïau cadwyn gyflenwi ynni gwynt ar y môr sy’n gwasanaethu prosiectau yma ac yn allforio nwyddau ac arbenigedd ledled y byd, ond gallwn gynyddu’r gweithgareddau hyn i lefel sylweddol uwch, fel y mae’r prosbectysau hyn yn ei ddangos”.
Dywedodd Will Apps, Cyfarwyddwr Strategaeth Gwynt Ar y Môr yn Ystad y Goron :
“Mae’r prosbectysau hyn yn arddangos y cyfleoedd buddsoddi cyffrous sy’n bosibl drwy ddatblygu cadwyn gyflenwi ynni gwynt alltraeth ddomestig y DU, gan greu swyddi a thwf economaidd ledled y wlad. Yn hollbwysig, mae’r prosbectysau’n ceisio datgloi’r cysylltiad rhwng cryfderau posibl rhanbarthau unigol a gosod y rhain yn erbyn y cyfle ehangach yn y farchnad ddomestig ac allforio, gan gefnogi cymunedau ar y tir i wireddu’r budd economaidd lleol y gall ynni gwynt alltraeth ei ddwyn.”
Dywedodd y Gweinidog Ynni Michael Shanks, Is-gadeirydd Llywodraeth OWIC :
“Y newid ynni glân yw cyfle economaidd yr 21ain ganrif. Nid dim ond darparu diogelwch ynni ac ynni adnewyddadwy i gartrefi a busnesau’r DU yw ein cenhadaeth ynni glân; mae hefyd yn creu swyddi ac yn ysgogi buddsoddiad yn ein calonau diwydiannol. Mae cymunedau wrth wraidd y newid ynni hwn, a dyna mae’r adroddiadau hyn yn ei ddangos – mae cymunedau arfordirol o Ogledd-ddwyrain yr Alban i Dde-orllewin Lloegr yn elwa o swyddi glân, medrus iawn yn y sector gwynt alltraeth.”
Dywedodd Ophelia Maxwell, Rheolwr Rhaglen Cyflenwi Ynni Gwynt ar y Môr yn RenewableUK ac Arweinydd Cyflenwi Llif Gwaith Clystyrau Cyngor y Diwydiant Ynni Gwynt ar y Môr :
“Gan gydnabod y cydweithio nodedig ar draws clystyrau gwynt alltraeth y DU i gyflwyno’r prosbectws hyn, maent yn tynnu sylw at alluoedd cadwyn gyflenwi rhanbarthol a chyfleoedd porthladdoedd, a fydd yn eu tro yn cefnogi twf cenedlaethol. Drwy dargedu buddsoddiad i’r cymunedau arfordirol hyn gan ddefnyddio fframweithiau cenedlaethol a strategaethau’r llywodraeth, rydym yn gobeithio gweld sut y gall y DU ddatgloi manteision economaidd a diwydiannol sylweddol ar gyfer y dyfodol”.
